Squelch, Rf-gain, Mic-gain - jak to ustawić

Dylematem każdego świeżo upieczonego operatora CB radia jest optymalne ustawienie regulatorów (potencjometry, przełączniki) parametrów transceiver'a CB. Ileż to razy można usłyszeć, że optymalnym ustawieniem jest przekręcenie pokrętła:

  • Squelch na godzinę ”x”;
  • Rf-gain na godzinę ”y”;
  • Mic-gain na godzinę ”z”.

Prawda jest taka, że parametry naszego transceiver'a należy zmieniać na bieżąco ponieważ warunki propagacyjne, lokalizacja naszych korespondentów (w przypadku stacji mobilnych) ulega zmianie. Wjeżdżając np. w teren zabudowany poziom zakłóceń ulega podwyższeniu. Jednak dla prawdziwych entuzjastów pasma obywatelskiego blokada szumów jest niezaciągnięta, a czułość odbiornika ustawiona jest na maksimum.

Squelch – oznaczenie pokrętła blokady szumów. Błędne są twierdzenia, że regulacja ta służy do wycinania szumów z przekazu właściwego. Zadaniem tej regulacji jest ustawienie pewnego progu poziomu sygnału po przekroczeniu, którego elektronika transceiver'a załączy głośnik umożliwiając nam odsłuch tych sygnałów. Jeżeli jednak sygnał (przekaz właściwy, szum tła, sygnał zakłócający) będzie miał wartość niższą niż wartość progowa głośnik pozostanie odłączony. Żadne sygnały nie będą przez niego emitowane. Blokada ta ustala minimalną wartość poziomu sygnału, który będziemy w stanie usłyszeć. Zazwyczaj zaciągamy blokadę tak aby wyeliminować szum tła, sygnały zakłócające. Szum tła oraz sygnały zakłócające mają pewny poziom. Przyjmijmy, że poziom ten ma wartość napięcia w. cz. np: 0,8 uV. Zaciągamy blokadę szumów i ustawiamy próg na wartość 0,9 uV. Głośnik transceiver'a zostaje odłączony i radio ”przestaje szumieć”. Gdy pojawi się sygnał (przekaz właściwy) o poziomie napięcia w.cz. wynoszącym 1,1 uV zostanie załączony głośnik i będziemy mogli odsłuchać to co w danej chwili odbiera transceiver. W przypadku pojawienia się sygnału zakłócającego o wartości napięcia w. cz. większego niż 0,9 uV (np. 2,0 uV) głośnik zostanie również załączony. Jeżeli jednak sygnał (przekaz właściwy, szum tła) będzie miał wartość niższą niż progowa (0,9 uV) np. 0,6 uV, głośnik nie zostanie załączony.

Rf-gain – oznaczenie pokrętła regulacji czułości odbiornika - wzmocnienia (w zasadzie osłabienia) stopnia wejściowego w.cz. Kręcąc pokrętłem w lewą stronę powodujemy, iż wszelkie sygnały dochodzące do odbiornika zostają osłabione. Sygnały o niskim poziomie zostaną całkowicie wyeliminowane, mocne sygnały znacząco osłabione. Zmniejszanie czułości odbiornika sprawdza się dobrze przy łącznościach lokalnych gdzie możemy sobie pozwolić na osłabienie sygnału (przekazu) właściwego eliminując całkowicie bądź znacząco osłabiając sygnały zakłócające.

W praktyce warto poeksperymentować z ustawieniami Rf-gain'a i squelch'a aby łatwiej zrozumieć w/w opisaną ich zasadę działania.

  • Ustawiamy Squelch maksymalnie w lewo tak aby blokada szumów nie działała.
  • Ustawiamy Rf-gain na godzinę 3.
  • Zaciągamy blokadę szumów tak aby wyeliminować szum tła. Głośnik transceiver'a zostaje odłączony.
  • Przekręcamy pokrętłem Rf-gain w prawo, zwiększając poziom sygnału (jego wartość napięcia w.cz.). W pewnym momencie spowoduje to, iż rosnący poziom napięcia w.cz. będzie większy niż poziom napięcia ustawiony pokrętłem Squelch (wartość progowa) co zaowocuje załączeniem głośnika transceiver'a. Usłyszymy szum tła.

LOC / DX – ten przełącznik służy do skokowej regulacji czułości odbiornika. Jest to odpowiednik pokrętła RF-gain z tym, że do wyboru mamy tylko dwie wartości czułości odbiornika. Pozycję LOC wybieramy jeżeli chcemy odbierać tylko mocne sygnały lokalne. W pozycji DX odbierać będziemy wszystkie sygnały, które będzie przekazywać nasza antena. Pozycja LOC odpowiada skręceniu pokrętłem Rf-gain w lewa stronę. Pozycja DX odpowiada skręceniu pokrętła RF-gain w maksymalne prawe położenie.

Mic-gain – oznaczenie pokrętła regulacji wzmocnienia mikrofonu. To jeden z nielicznych regulatorów mający wpływ na parametry sygnału, który emituje nasza stacja. Regulator ten wpływa na poziom (głośność) modulacji. Stosując standardowe (oryginalne mikrofony) regulator ten ustawiamy w większości przypadków w prawe skrajne położenie co odpowiada maksymalnemu wzmocnieniu. W takim położeniu potencjometru nasz korespondent odbiera naszą modulacje jako "głośną". Przekręcając potencjometr w lewo zmniejszamy wzmocnienie i nasza modulacja u korespondenta staje się coraz bardziej cicha by w pewnym momencie ulec całkowitemu zanikowi. Obecna wtedy jest tylko fala nośna (emisja A3E), poziom sygnału pozostaje niezmienny (np: 7S).

Asc – Automatic Squelch Control. Automatycznie kontrolowany squelch. Opatentowany przez President'a układ, którego zadaniem jest automatyczne dostosowywanie poziomu (progu) blokady szumów do zmieniających się warunków brzegowych (poziomu szumu tła). Idąc tym śladem różni producenci opracowali swoje automatyczne blokady: DSQ (Dynamic Squelch Control); DSS (Dynamic Squelch System); ASQ (Auto Squelch). Jednak aby układ pracował prawidłowo (automatycznie) powinien być podawany do niego sygnał uwzględniający poziom szumów tła.
W mojej ocenie, w większości przypadków mamy do czynienia z pseudo automatem (z uwagi na opatentowanie funkcji Asc), przyciskowym załączaniem odpowiedniego progu blokady szumów.